terapi - terapist .COM
Antalya Terapi , Psikoterapi ve Danışma Merkezi
Psikiyatrist - Psikoterapist
Uzm.Dr. Emine Filiz ULUHAN

Yeşilbahçe Mah. Portakal Çiçeği Cad. 1460 Sok.
No:6 K:3 D:24 TURUNÇ PLAZA ANTALYA
0242 311 44 33



»Genelleşmiş Kaygı Bozukluğu

Hiç sebepsiz, sizden başka kimse olumsuz bir şey algılamadığı halde kötü bir şey olacağı hissi beyninizi kemirip duruyor. Her an kötü bir şey olacak, kötü bir haber gelecek, siz ya da bir yakınınız felakete uğrayacak, işleriniz, ilişkileriniz ters gidecek hisleriyle içiniz pek bir huzursuz. Bu duygunun bitmez tükenmez bir hal alıp, duyduğunuz endişe ve korkunun sizi yönetir duruma soktuğu psikopatoloji genelleşmiş kaygı (endişe) bozukluğu adını alır.

Psikiyatride yaygın anksiyete bozukluğu olarak da bilinen genelleşmiş kaygı (endişe) bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu, panik bozukluğu ve agorafobi, takıntı-zorlantı bozukluğu, sosyal fobi ve özgül fobiler gibi anksiyete bozuklukları grubundadır.

Yaşamın normal bir parçası olan kaygı, normal sınırlarda kaldığı sürece teşvik aracı olarak işe yaradığı gibi tehlike durumlarına hazırlıklı olmamızı ve herhangi bir tehlikeye en kısa sürede cevap vermemizi sağlar. Olası en kötü sonucu düşünmek ise genelleşmiş kaygı bozukluğuna özgüdür, kişi yer, zaman ve duruma bağlı olmaksızın kaygılıdır, kaygı günlük aktiviteleri aksatır hale gelmiştir. Bu durumda artık hastalık söz konusudur ve tedavi edilmelidir. Kaygı bozuklukları tedavilerinde psikoterapi ve ilaçlar kullanılır. Tedaviden daha sonra ayrıntılı bahsedeceğiz.

Depresyon ve alkol bağımlılığı, kaygı bozukluklarına sıklıkla eşlik eder.

Genelleşmiş endişe bozukluğunda hasta “olursa” lara takılıp kalmıştır. En kötü senaryo her zaman vizyondadır. Eve gelmesi 1 saat geciken eşi mutlaka ağır bir kaza geçirmiş, kim bilir hangi hastanede yatmaktadır. Ya da ertesi sabah işten çıkarıldığı haberini alacak ve kredi borçlarını ödeyemeyecektir. Endişelerinin abartılı olduğunun farkındadır ancak kontrol edemez.

Yaygın anksiyete bozukluğu (genelleşmiş kaygı bozukluğu) bulunan hastalar panik atak ve panik bozukluğunda olduğu gibi kaçınma davranışına girmezler. Zihnini kötü düşüncelere kapatamaz, düşündükçe düşünür, en kötü senaryoyu kurar. Bu da yaşam enerjisini alır, hayata ilgisini kaybeder, ümitsizlik ve korkularla boğuşur. “Ben şimdi ne yapacağım”, “Ben şimdi ne olacağım” sorusu beyinde çakılı kalmakta, endişe artmakta, depresyona zemin hazırlamaktadır.

Huzursuzluk, kaygı hissi, odaklanma güçlüğü, uyku bozuklukları gibi psikolojik belirtilerin yanısıra baş ağrıları, kas ve eklem ağrıları, bulantı, gaz, şişkinlik, mide yanması, midede ekşime, çarpıntı, nefes darlığı, yorgunluk gibi fiziksel belirtiler de çok sıktır. Bundan dolayı hastalar psikiyatristten önce doktor gezerek bedensel bir rahatsızlık ararlar.

En sık görülen psikiyatrik rahatsızlıklardan olan genelleşmiş kaygı bozukluğunda ailesel etkenler, beyin içi nörokimyasal değişiklikler, kişilik özellikleri ve travmatik yaşam olayları sebep olarak gösterilir.

Kronik seyirli bir hastalık olan yaygın kaygı bozukluğu tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır. Tedaviye başlamadan önce, psikiyatrik değerlendirme ile özellikle depresyon ve psikoz ekarte edilir. Kafein içeren kola, çay, kahve gibi içecekler azaltılmalı, çikolata diyetten uzaklaştırılmalı, kokain, esrar, alkol kullanımı varsa durdurulmalı, teofilin benzeri astım ilaçları, dekonjestan içeren burun damlaları ve antigripal ilaçlar kullanılmamalıdır.

Yaygın anksiyete bozukluğunun farmakolojik tedavisinde benzodiazepinler, buspiron ve venlafaksin kullanılır.

Orta şiddetteki vakalar psikoterapilerden büyük fayda görürler. Dinamik psikoterapi, destekleyici psikoterapi ve bilişsel-davranışçı terapi yaygın kaygı bozukluğu tedavisinde kullanılan terapi yöntemleridir.

Dinamik psikoterapide, kaygı bozukluğunu yaratan bilinçdışı çatışmalar ve uyum bozukluğuna yönelik savunmalar ele alınır.

Destekleyici psikoterapide ise çevresel stres, bozukluğu arttıran sıkıntılı durumlar azaltılmaya çalışılır.

Genelleşmiş kaygı bozukluğu tedavisinde daha etkili kabul edilen ve en çok kullanılan psikoterapi yöntemi ise bilişsel davranış terapileridir.

Endişe için endişelenmek, sorunları ertelemek ya da görmezden gelmek kaygı bozukluğunda çözüm getirmeyecektir. Bilişsel davranışçı terapi ile endişeleriniz üzerinde bilişsel bozukluklarınızın rolünü anlar, endişelerinize geçekçi biçimde bakabilirsiniz. Birçok psikiyatrik çalışmada bilişsel davranış terapileri yaygın anksiyete bozukluğu tedavisinde farmakoterapiye (ilaç tedavisi) üstün görünmektedir.

Kaygı bozukluğu bulunan kişi, çevresel uyaranları ve çevreyi tehlikeli ve tehdit edici algılar, bu durumu abartır, kendi kaynaklarını küçümser ve yetersiz bulur. Tehlikeye karşı alarm durumunda, tetikte bekleyen birey tüm dikkatini potansiyel tehlike gördüğü uyaranlara yöneltir, tehlikeli olmayanları dikkate almaz. Bilinçdışı bu süreç kaçınma ve güven arayışı davranışları oluşturur, aktiflenen nöroendokrin sistem fizyolojik değişiklikler yaratır. Böylece bir kısır döngüye girilerek yeni negatif otomatik düşünceler geliştirilir.

Kaygı bozukluğunda psikoterapi ile şunları kazanacaksınız.

1)İşlevsiz olan bozuk düşünceleriniz işlevsel düşüncelerle değişecek.

2)Her şeyin zorunlu olmadığını anlayacak, gereklilikler ile zorunlulukları ayırt edeceksiniz.

3)Kendinizi keşfedecek, kendinize güveni arttıracaksınız.

4)Sağduyunuzun farkına varacaksınız.

5)Yaşam felsefeniz daha olumlu olacak.

6)Maddi değerlerin her şey olmadığını göreceksiniz.

7)Geçmişteki travmatik anılarınıza yeni bir bakış açısıyla bakacaksınız.

8)Sizi rahatsız eden kişi, düşünce ve olayları geri plana atmayı öğreneceksiniz.

9)Hayatta her şeyi kontrol edemeyeceğinizi öğrenecek, buna ihtiyaç duymamayı kavrayacaksınız.

10)Yaşama olumlu ya da olumsuz bakmanın ruh ve beden sağlığı üzerindeki etkilerini öğreneceksiniz.

11)Gerçekliği, olduğu gibi, çarpıtmadan görebilme olgunluğuna erişecek, insanları, olayları, yaşantıları yadsımayı bırakıp, kabul etme gücünü kazanacaksınız.

12)Kendinizdeki güç ve potansiyeli keşfedecek, her şeyin sizde bittiğini anlayacaksınız.

Bilişsel davranışçı terapi ile kaygı bozukluğu tedavisinde bilişsel yapılanma, yüzleşme, ayrıştırma, benlik geliştirme tekniklerin yanı sıra gevşeme ve nefes kontrolünü sağlayacak yöntemler, stresle başa çıkma teknikleri de öğretilir.