terapi - terapist .COM
Antalya Terapi , Psikoterapi ve Danışma Merkezi
Psikiyatrist - Psikoterapist
Uzm.Dr. Emine Filiz ULUHAN

Yeşilbahçe Mah. Portakal Çiçeği Cad. 1460 Sok.
No:6 K:3 D:24 TURUNÇ PLAZA ANTALYA
0242 311 44 33



»Sosyal Fobi, Sosyal Anksiyete Bozukluğu

Bu yazımızda sosyal fobi nedir, sosyal fobi nedenleri nelerdir, sosyal fobi nasıl yenilir, sosyal fobiye çözüm olarak ne yapabiliriz sorularına cevaplar arayacak, sosyal fobi tedavisi ve sosyal fobi ilaçlarından söz edeceğiz.

Halk arasında utangaçlık olarak isimlendirilen sosyal fobi, psikiyatri literatüründe sosyal anksiyete bozukluğu olarak da bilinir.

Yaşam boyu sıklığı % 15’ leri bulan sosyal fobi kadınlarda biraz daha sıktır.

Yasak, saldırgan ya da cinsel dürtüler bilinçdışından çıkma eğilimine girdiğinde anksiyete ortaya çıkar, bu da yer değiştirme, projeksiyon ve kaçınma savunma düzenekleriyle savuşturulmaya çalışılır. Anksiyete kontrol edilirken fobik bir nevroz ortaya çıkar. Sosyal fobide de çoğu kez böyle bir mekanizma rol oynar.

Bunu bir örnekle açacak olursak; Başvurduğu iş yerine kabul edilmeyen bir gencin bu olaydan sonra içe kapanması başlamış, tekrar iş başvurusundan kaçınır olmuş, çalışan arkadaşlarıyla karşılaşmamak için sosyal ortamlara girmemektedir. Aile zoruyla iş başvurusunda bulunduğunda da görüşme sırasında bayılacak gibi olmakta, terleme, titreme, kızarma ve sesinde çatlaklık olmaktadır. Görüşme sırasında kendine kötü muamele edileceği, küçük duruma düşürüleceği, aşağılanacağı endişeleri taşımaktadır. Hastanın yaşam öyküsünde erken yaşlarda babasının öldüğü ve anne babanın şiddetli kavgaları dikkat çekmiş, gencin o yaşlarda bunlardan babasını sorumlu tuttuğu ve birçok kez ölmesini dilediği anlaşılmıştır. Babanın ölümünü takiben çocuğun zihninde bu ölümden sorumlu olduğu fantezisi yerleşmiştir. Bilinçdışında gizlenen bu fantezi yapacağı iş görüşmesinde ortaya çıkmakta, otorite figürü olarak baba rolündeki patron gencin çözümlenmemiş içsel çatışmasını tetiklemektedir. Baba (patron) tarafından cezalandırılacağı, öç alınacağı korkuları yer değiştirme savunma düzeneğiyle iş görüşmesine aktarılmakta, saldırgan duygularını patrona yansıtmakta, iç dünyasındaki öfkeyi dışa vururken, korku belirtileri de göstererek terlemekte, bayılacak gibi olmakta, titremektedir. Daha sonra kaçınma düzeneği devreye girmekte, kişi kaygı hissettiği ve korktuğu durumlardan şiddetle kaçınarak kendini korumaya çalışmaktadır. Tüm fobilerde buna benzer bir psikodinamik temel bulunur.

Biyolojik, genetik yatkınlığın da sosyal fobi gelişiminde önemli rolü vardır. Sosyal fobi nedenleri arasında dopamin ve serotonin düzeyleriyle ilgili bozukluklar da sayılmaktadır.

Mizaç ve kişilik yapısı da sosyal fobi nedenleri arasında önemli bir faktördür. Çocukluk dönemlerinde davranışsal ketlenme bulguları gösterenler ergenlik ve yetişkinliklerinde sosyal fobi geliştirme açısından bir risk grubudur. Davranışsal ketlenmede korkunca, belirsizlik durumunda, tutarsız olaylar karşısında, yeni oyuncaklara, tanıdık olmayan yetişkin ve yaşıtlarına ihtiyatla yaklaşılır, uzak durmaya çalışılır, ebeveynin yanında durmak tercih edilir.

Sosyal fobi nedenlerinde bilişsel etkenlerin de önemli rolü vardır. Sosyal dünyayı daha tehlikeli yorumlayan, sosyal bilginin işlenmesindeki yanlılık ve çarpıtmalar sosyal fobinin bilişsel nedenleridir.

Sosyal öğrenme kuramına göre çevresel etkenlerin de sosyal fobi nedeni olarak önemli rolleri vardır. Aşırı kontrol edici ebeveyn tutumu, sosyal durumlarla başa çıkma becerilerinin edinilmemesi, ekonomik durumun zayıflığı, sevilen bir arkadaş ya da aile üyesinin ölümü, akıl hastalığı olan bir ebeveynle yaşamak sosyal fobinin çevresel nedenlerindendir.

Sosyal fobinin psikiyatrik olarak kliniğinde alay edileceği, küçük düşürüleceği ya da utanç verici bir şey söyleyeceği ya da yapacağı endişesiyle sosyal ortamlardan sürekli ve aşırı biçimde korkmak, o ortamlardan uzak durmak söz konusudur.

Kişi tanımadığı insanlarla karşılaşmaktan ve başkaları tarafından incelenebileceği ortam ya da aktivitelerden şiddetle korkar ve kaygı duyar. Her şeye rağmen kişi korkusunun aşırı ya da yersiz olduğunun farkındadır.

Alkol, madde ve nikotin bağımlılığı sosyal fobili bireylerde normal popülasyona oranla daha yüksektir. Sosyal fobili kişilerde % 60-70 oranında depresyon saptanmıştır.

Utangaçlık gibi mizaç özellikleri sosyal fobi ile sık karışır. Sosyal fobide utangaçlığın aksine işlevsellikte bozulma söz konusudur.

Kaçıngan kişilik bozukluğu ile sosyal fobi ayırımı da psikiyatristleri bazen zorlar. Sosyal fobide bireyin performansını gerektiren durumlarda kaygı duyulurken, kaçıngan kişilik bozukluğunda ikili ve sosyal ilişkilerin tümünde ayıplanma ve alay edilme korkusu görülür.

Panik bozukluğu, agorafobi, beden disformik bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk ve psikotik durumlarda da sosyal fobiyi andıran sosyal korku ve kaçınma ile seyreden psikiyatrik tablolar her zaman görülebilir.

Sosyal fobi tedavisi ihmal edilmekte, tedavide çoğu kez geç kalınmaktadır. Erken yaşta başlayıp, kronik seyirli olan sosyal fobi çoğu kez kişiliğin bir parçası gibi algılanmakta, tedaviye müracaat edilmemektedir.

Sosyal fobi tedavisinde psikoterapi ile birlikte farmakolojik yöntemlerin birlikte kullanılması en iyi neticeyi verir.

Sosyal fobi tedavisinde psikoterapötik yaklaşım olarak sosyal beceri eğitimi, bilişsel davranışçı terapi ve psikodinamik psikoterapi tercih edilir. Bilişsel davranışçı terapi özellikle nükslerin önlenmesinde çok etkilidir.

Sosyal fobi tedavisinde farmakolojik ajan olarak SSRI grubu antidepresanlar, SNRI grubu bir antidepresan olan venlafaksin ve MAO inhibitörü olan moklobemid sıklıkla tercih edilir.

Performans gerektiren durumlardan yarım saat önce alınacak propranolol anksiyete bulgularını geriletebilir.

Sosyal fobi tedavisinde kişinin başkalarıyla rahat etkileşime geçmesine yönelik sözel ve sözel olmayan beceri eğitimleri, sosyal beceri teknikleri özel öneme sahiptir.

Sosyal fobi tedavisi ile utangaçlığınızı yenerek sosyal ilişkilerinizi güçlendirir, iş hayatınızda ve karşı cinsle ilişkilerinizde önemli adımlar atabilirsiniz.

Sosyal fobi tedavisinde Antalya psikoterapi merkezi olarak terapi uygulamalarımızdan yararlanabilirsiniz.Bilişsel davranışçı terapi ve psikodinamik psikoterapi Antalya terapi merkezimizde uzman terapistlerimizce uygulanmaktadır.

Antalya terapi, Antalya psikoterapi, Psikoterapist Emine Filiz Uluhan.